مطالعات فقهی‌ حقوقی زن و خانواده

مطالعات فقهی‌ حقوقی زن و خانواده

زنان، ریاست‌جمهوری و دیگر مدیریت‌ها از دیدگاه فقیهان معاصر شیعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران،ایران
2 فارغ‌التحصیل سطح 3 حوزه علمیه، دانشجوی دکتری مطالعات زنان دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران
چکیده
زنان از دیدگاه اسلام، افزون بر نقش‌هایی که در حیطه خانواده دارند، در عرصه‌ها و تحولات اجتماعی و سیاسی نیز اثرگذار هستند. امروزه این عرصه‌ها افزون بر اثرگذاری، در جایگاه یک مطالبه عمومی مطرح می‌شود و حاکمیت را ملزم به تعریف جایگاه، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در این عرصه‌ها کرده است. بنابراین، فقیهان با رجوع به منابع اسلامی با توجه به گستردگی و جامعیتی که دارند، باید بتوانند به این مطالبه‌ها و پرسش‌های نوظهور پاسخ مناسبی بدهند. با توجه به این مسئله، فقیهان شیعه به طور کلی با ارائه دیدگاه کلی اسلام دربارۀ اصل مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان، درصدد برآوردن این نیاز هستند. پژوهش حاضر به بررسی مبانی فقیهان دربارۀ حضور زنان در جایگاه ریاست‌جمهوری و دیگر مدیریت‌ها از جمله نمایندگی مجلس شورای اسلامی می‌پردازد. به طور کلی اصل جواز حضور زن در عرصه‌های سیاسی با حفظ حدود شرعی از سوی فقیهان تأیید ‌شده است؛ اما تصدی برخی مسئولیت‌ها به‌ویژه مواردی که مصداق ولایت و عدم ولایت زن قرار می‌گیرد، اختلافی است که در این پژوهش به بررسی اجمالی آن پرداخته می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Women, the Presidency, and Other Leadership Positions from the Perspective of Contemporary Shi'a Jurists

نویسندگان English

masuomeh zibaeenezhad 1
sedigheh zibaeenezhad 2
1 Assistant Professor, Department of Educational Psychology and Counseling, Farhangian University, Tehran, Iran
2 Graduate of Level Three Seminary, PhD Student in Women’s Studies, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده English

From the perspective of Islam, women are influential not only in their roles within the family but also in social and political spheres and developments. Today, these areas are not only impactful but have also emerged as a public demand, compelling governance to define their position, formulate policies, and plan accordingly. Therefore, jurists, by referring to Islamic sources — given their comprehensiveness — must be able to provide appropriate responses to these emerging demands and questions. In light of this issue, Shi'a jurists generally address this need by presenting Islam’s overarching perspective on the principle of women’s political and social participation. This study examines the jurisprudential foundations of [Shi'a] jurists regarding women’s presence in positions such as the presidency and other leadership roles, including membership in the Islamic Consultative Assembly (Parliament). In general, the permissibility of women’s participation in political spheres — while adhering to religious boundaries — has been affirmed by jurists. However, there is disagreement over women assuming certain responsibilities, particularly those that fall under the concept of *wilāyah* (guardianship) or its absence for women, which this research briefly explores. 

کلیدواژه‌ها English

women
presidency
Shi'a jurists
women and the presidency
آصفی، محمدمهدی. (1384هـ.ش). «زن و ولایت سیاسی و قضایی». مجله فقه اهل‌بیت (ع). ش 42. ص 47 – 100.
بانکی‌پور‌فرد، امیرحسین. (1393 هـ.ش). نقش و رسالت زن 5؛ عرصه حضور اجتماعی زن: برگرفته از بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی. تهران: انقلاب اسلامی.
بهشتی، سیدمحمدحسین. (1390 هـ.ش). مبانی نظری قانون اساسی. چ 4. تهران: بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی.
حسینی تهرانی طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1347 هـ.ش). ولایت فقیه در حکومت اسلامی. مشهد: نشر علامه طباطبایی.
رشاد، علی‌اکبر. (1393 هـ.ش). دانشنامه فاطمی: زن و خانواده - مباحث حقوقی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
سبحانی تبریزی، جعفر. [بی‌تا]. نظام القضاء و الشهاده فی الشریعه الاسلامیه العزاء. ج 1. چ 1. قم: مؤسسۀ امام ‌صادق (ع ).
سیفی مازندرانی، علی‌اکبر. (1380 هـ.ش). دلیل تحریر الوسیله للامام الخمینی: ولایه الفقیه و ما یتعلق بها. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر تراث الامام الخمینی(ره).
شمس‌الدین، محمدمهدی. (1415 هـ.ق). اهلیة المرأة لتولی السلطه. بیروت: مؤسسه المنار.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1374 هـ.ش). تفسیر المیزان. ترجمه: محمدباقر موسوی. قم: جامعۀ مدرسین.
طریحی، فخرالدین. (1375 هـ.ش). مجمع البحرین. قم: مکتبه المرتضویة.
العلوانی، نشوة. (1427 هـ.ق). موسوعه احکام المرأة المسلمة. چ 2، سوریه: دار المکتبی.
فیاض کابلی، محمداسحاق. [بی‌تا]. المسائل المستحدثه. چ 1. کویت: مؤسسۀ مرحوم محمدرفیع حسین.
منتظری نجف‌آبادی، حسینعلی. (1409 هـ.ق). مبانی فقهی حکومت اسلامی. ترجمه: محمد صلواتی. چ 1، قم: کیهان.
منتظری، حسینعلی. (1409 هـ.ق). دراسات فی ولایة فقیه و فقه الدوله الاسلامیه. قم: تفکر.
میر، سیداحمد. (1383 هـ.ش). «کاوشی در مفهوم رجال مذهبی و سیاسی». مجلۀ معرفت، ش 82.
هدایت‌نیا، فرج‌الله. (1385 هـ.ش). «ریاست‌جمهوری زنان»، مجلۀ مطالعات راهبردی زنان. ش 31.

  • تاریخ دریافت 06 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 02 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 02 آبان 1402