امکان‌سنجی «حضانت مشترک» در نظام حقوقی ایران با نگاهی به حقوق آمریکا، انگلستان و مالزی

صادقی, کوثر; تولایی, علی

امکان‌سنجی «حضانت مشترک» در نظام حقوقی ایران با نگاهی به حقوق آمریکا، انگلستان و مالزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

کوثر صادقی ¹

علی تولایی ²

¹ کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

² دانشیار دانشکده الهیات یزد، یزد، ایران

چکیده

«حضانت مشترک» که به معنای نوع خاصی از مشارکت والدین در حضانت فرزندان پس از طلاق و جدایی است، راهکاری برای حل چالش‌های والدین و فرزندان پس از طلاق در برخی کشورهای نظام حقوق عرفی، ارائه شده است.
ازآنجا‌که مطالب مربوط به «حضانت مشترک» در منابع حقوقی آمریکا دقیق‌تر است و این حکم از طریق تأثیر قوانین عرفی انگلستان، حتی به کشوری اسلامی چون مالزی راه‌‌ یافته است، در این تحقیق به شیوۀ تطبیقی با مراجعه به قوانین، منابع حقوقی کشورهای آمریکا، انگلستان و مالزی و تحقیقات اجتماعی و روان‌شناختی در زمینۀ «حضانت مشترک»، به بررسی و تبیین ماهیت این حکم پرداخته شده است.
به سبب تمایز مفهوم حضانت در حقوق ایران با دیگر نظام‌های حقوقی یادشده و نبودن حکم حضانت مشترک در قوانین ایران، با مروری بر قوانین حضانت در ایران و مبانی فقهی مسئلۀ حضانت، امکان اجرایی‌کردن قوانین «حضانت مشترک» در ایران ارزیابی شده است.
در پرتو بررسی «حضانت مشترک» روشن می‌شود «حضانت فیزیکی مشترک» منع شرعی و قانونی ندارد و با اعمال تغییرهایی در حوزۀ مسائل و مفاد مرتبط با «حضانت قانونی مشترک» امکان پیاده‌سازی الگوی آن در قوانین ایران وجود خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها

حضانت

حقوق عرفی

حقوق خانواده

فقه امامیه

موضوعات

مطالعات حقوقی زن و خانواده

عنوان مقاله English

A Feasibility Study of Joint Custody within the Iranian Legal System considering US, UK, and Malaysian Law

نویسندگان English

Kowsar Sadeghi ¹

Ali Tavallaei ²

¹ MA, Jurisprudence and Foundations of Islamic Law, University of Yazd, Yazd, Iran

² Associate Professor, Department of Jurisprudence and Foundations of Law, Faculty of Theology, University of Yazd, Yazd, Iran

چکیده English

"
Joint custody, which allows parents to share responsibility for their children after divorce, addresses challenges faced by parents and children in certain common law countries. Given that US legal sources provide more precise information on joint custody and that British common law has influenced some Islamic countries, such as Malaysia, we adopt a comparative approach by referencing the laws and examining legal sources from the US, the UK, and Malaysia. This includes reviewing social and psychological research on joint custody to clarify the nature of this ruling. In contrast, Iranian law treats custody differently from these legal systems, and joint custody is not currently recognized in Iran. Therefore, we analyze Iranian custody law and its jurisprudential foundations to assess the feasibility of implementing joint custody in Iran. The study finds that joint physical custody is neither religiously nor legally prohibited in Iran. With modifications to legal provisions concerning joint custody, it could potentially be incorporated into Iranian law.
.

کلیدواژه‌ها English

custody

common law

family rights

Imami jurisprudence

قرآن کریم

ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1414 هـ). لسان العرب. بیروت: دار الفکر.

حر عاملی، محمد بن حسن. (1416 هـ). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. تحقیق: محمدرضا حسینی جلالی. قم: مؤسسة آل البیت.

حسینی مقدم، سیدعسکری. (1389 هـ.ش). «مبانی فقهی حضانت کودک با تأکید بر اعلامیه جهانی حقوق کودک». فصلنامه علمی پژوهشی علوم اسلامی. س 5. ش 17.

خدادادپور، منیره. (1388 هـ.ش). مسئولیت مدنی در روابط زوجین با مطالعۀ تطبیقی در برخی کشورهای اروپایی و اسلامی. تهران: مرکز امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری.

دهخدا، علی‌اکبر. (1390 هـ.ش). لغت‌نامه. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

شهید ثانی، زین‌‌الدین بن علی .(1413 هـ). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة. شیروی، عبدالحسین. (1395 هـ.ش). حقوق خانواده. تهران: سمت.

صاحب بن عباد، ابوالقاسم. (1414 هـ.ش). المحیط فی اللغة. بیروت : عالم الکتب.

صدری، سیدمحمد؛ و دیگران. (۱۳۹۳ هـ.ش). «حضانت طفل در فقه و حقوق ایران و مقایسه آن با حقوق انگلیس». دوفصلنامه علمی - پژوهشی دانش حقوق مدنی. س 3. ش 1.

طباطبایی، سیدعلی. (1418 هـ). ریاض المسائل (ط. الحدیثة). قم: مؤسسة آل البیت (ع).

طباطبایی، سیدمحمدحسین. [بی‌تا]. المیزان فی تفسیر القرآن. قم: اسماعیلیان.

طبیبی جبلی، مرتضی. (1397 هـ.ش). «تحلیل تطبیقی حق ملاقات والد غیرحاضن در حقوق جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده امریکا». فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب. س 5. ش 3.

عابدینی، عبدالله؛ و مهدی مشکی‌باف. (1398 هـ.ش). «حق بر ملاقات کودکان از منظر حقوق بین‌الملل». مجله خانواده‌پژوهی. س 15. ش 58.

علامه حلی، حسن بن یوسف. (1413 هـ). قواعد الأحکام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.

فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409هـ). العین. قم: مؤسسة دار الهجرة.

قاسمی برزگر، آزاده؛ و دیگران. (1401 هـ). «حق کودک و تکلیف والد غیر حاضن مبنی بر برقراری ملاقات با کودک». مطالعات حقوقی. ش 4.

کاتوزیان، ناصر. (1387 هـ.ش). حقوق مدنی خانواده. تهران: میزان.

معرفت، محمدهادی. (1376 هـ.ش). «حضانت تا هفت‌سالگی مطلقاً با مادر است». ماهنامه دادرسی. س 1. ش 4.

مکارم شیرازی، ناصر. (1424 هـ). کتاب النکاح. قم: مدرسة الإمام علی بن أبی‌طالب (ع).

نجفی، محمدحسن. [بی‌تا]. جواهر الکلام (ط. القدیمة). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

نورزادلاله، مینا؛ و محمود قیوم‌زاده. (1396 هـ.ش). «بررسی حقوقی حضانت در حقوق ایران و انگلیس». فصلنامه مطالعات حقوق. س 1. ش 9.

هاشمی شاهرودى، سیدمحمود؛ و جمعی از پژوهشگران. (1426 هـ). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع)، قم: مؤسسه دائرة‌المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت (ع).

Adzim, Faiz Aiman bin Fadhil; Ainan Husnaa Bt Muhammad Saifullah; Bt Mohd Azizah (2021), “Shared parenting vs Sole custody In Malaysian shariah courts”, in: INSLA e-Proceeding , Vol 4, No.1, 2021, pp 11-23.

Arizona State Legislature (n.d) https://www.azleg.gov/ visited 30/1/1401

California State Legislature (n.d) https://ballotpedia.org/California_State_Legislature

Duhaime's Law Dictionary (n.d) http://www.duhaime.org/LegalDictionary/J/JointCustody.aspx visited 30/1/1401

Felstiner, William L F; Feest, Johannes (2005), Family Law and Family Values, Hart Publishing

Oxford and Portland, Oregon.

Kelly, Joan B, “Developing Beneficial Parenting Plan Models for Children Following

Separation and Divorce”, Journal of the American Academy of Matrimonial Lawyers, 2005, Vol، 19, pp237-254.

Majid, Mimi Kamariah (1999), Family Law in Malaysia, Kuala Lumpur, Lexis law pub.

Oregon State Legislature (n.d) https://www.oregonlegislature.gov/pages/mobile.aspx visited 30/1/1401

Roslina; Che Soh, “Shared Parenting as an Interpretation of the Best Interests of the Child in Custody Disputes”, Ahmad Ibrahim Kuliyyah of Laws,2011, pp1-11.

Shared Parenting Information Group (SPIG) UK

http://www.spig.clara.net/ visited 1402/2/6 .

Stark, Barbara Kahn (2005), International family law, Ashgate Publishing Company.

Suzana, A; Roslina, C. S; Najibah, M. Z ( 2017),” Application of Shared Parenting in Malaysia”, in: Social sciences & humanities, pp 292-300.

Taru, Faizunnessa (2016), “Is joint custody compatible with the Islamic law? A discussion on child custody in Bangladesh as well as different contemporary countries of the world”, in: IOSR Journal Of Humanities And Social Science (IOSR-JHSS) Volume 21, Issue 3, Ver. 2, pp61-69.

Warshak, A.Richard (2011), Parenting by the Clock: The Best-Interest-of-theChild Standard, Judicial Discretion, and the American Law Institute's "Approximation Rule, University of Texas Southwestern Medical Center, Dallas, Volume 41 Issue 1Fall.

Watnik, Webster (2003), child cotudy made simple,Claremont, CA : Single Parent Press.

https://www.legislation.gov.uk/ visited:2022/11/6