مطالعات فقهی‌ حقوقی زن و خانواده

مطالعات فقهی‌ حقوقی زن و خانواده

بررسی فقهی اذن شوهر در جراحی زیبایی همسر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد سطوح عالی حوزه‎های علمیه، قم، ایران
2 استادیار گروه فقه و اصول، جامعة المصطفی العالمیه (ص)، قم، ایران
3 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، جامعة المصطفی العالمیه (ص)، قم، ایران
چکیده
«جراحی زیبایی» یکی از مباحث نوظهور در دانش پزشکی است که بر اثر پیشرفت دانش جراحی، در سده اخیر گسترش یافته است؛ بنابراین ضروری است از دیدگاه روایی و فقهی مورد پژوهش قرار گیرد و به این پرسش پاسخ داده شود که آیا اذن شوهر در جراحی زیبایی زوجه شرط است؟ تحقیق حاضر که به روش کتابخانه‌ای و به شیوه تحلیلی - توصیفی انجام شده است، نشان می‌دهد روایتی که به‌صراحت دلالت بر اذن و عدم اذن شوهر در جراحی زیبایی کند، وجود ندارد. از روایات ناظر بر خارج‌نشدن زن از منزل بدون اذن شوهر نیز نمی‌توان اذن شوهر در جراحی زیبایی را استنباط کرد؛ فقیهان نیز دربارۀ مفاد و دلالت روایات مذکور به رویه واحدی نرسیده‌اند؛ از این‌رو به علت نبود حکم حرمت بر جراحی زیبایی، برخی فقیهان با استناد به قاعده اباحه، عسر و حرج، ضرورت، تسلیط و مصلحت، قائل به شرط‌نبودن اذن شوهر در جراحی زیبایی شده‌اند. باید اذعان کرد اعتبار دلایل مذکور در فرض اذن‌ندادن شوهر در جراحی زیبایی تا جایی است که با حق واجب زوج (استمتاع) منافات نداشته باشد، وگرنه در مقام تزاحم از باب قاعده اهم و مهم، حق زوج مقدم بر انجام جراحی زیبایی خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Jurisprudential Examination of the Requirement of Husband’s Permission for Wife’s Cosmetic Surgery

نویسندگان English

Ali Johannian 1
naser Nikkho Amiri 2
ghulam sakhi alizadah 3
1 Professor, Advanced Levels of the Seminary, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Its Principles, Al-Mustafa International University, Qom, Iran
3 PhD student, Private Law, al-Mustafa International University, Qom, Iran
چکیده English

Cosmetic surgery has emerged as a significant issue in medicine, particularly in the past decade due to advancements in surgical techniques. It is important to examine this topic from the perspective of hadiths and Islamic jurisprudence to determine whether a husband's permission is necessary for his wife's cosmetic surgery. Through bibliographical and analytic-descriptive methods, this research demonstrates that there are no specific hadiths addressing the requirement of a husband's permission for such procedures. Although some hadiths discuss the need for a woman to seek her husband's permission before leaving the home, these do not necessarily extend to cosmetic surgery, as scholars do not have a consensus on implications of these hadiths. Given the absence of explicit prohibitions against cosmetic surgery, some jurists have utilized the principles of permissibility (ibāḥa), hardship and difficulty (al-ʿusr wa-l-ḥaraj), emergency, control, and exigency to argue that a husband’s permission is not required. However, if a husband denies permission, these principles apply unless they conflict with a husband's obligatory rights, such as sexual enjoyment (istimtāʿ). In cases of conflict, the principle of prioritizing more important rights would lead to the husband's right being given precedence over the cosmetic surgery.

کلیدواژه‌ها English

husband’s permission
cosmetic surgery
prohibition
lawfulness
permissibility
ابن‌فارس، احمد (1404 ق)؛ معجم مقاییس اللغه؛ تحقیق: عبدالسلام محمد هارون؛ قم: مکتبه الکلام الاسلامی.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414 ق)؛ لسان العرب؛ چ سوم، بیروت: دار صادر.
اسماعیل بن عماد، صاحب بن عباد (1414 ق)؛ المحیط فی اللغه؛ بیروت: عالم الکتب.
اصفهانی، محمدحسین (1418 ق)؛ حاشیه المکاسب؛ چ اول، قم: مطبعه العلمیه.
آملی، میرزا محمدتقی (1378 ش)؛ مصباح الهدی فی شرح العروه الوثقی؛ [بی‌جا]: [بی‌نا].
انصاری، مرتضی (1420 ق)؛ المکاسب؛ قم: مجمع الفکر الاسلامی.
اولسن، مریل (1388 ش)؛ جراحی زیبایی؛ ترجمه: شهروز فرهنگ؛ تهران: کلید آموزش.
تبریزی، جواد بن علی (1427 ق)؛ صراط النجاه؛ ج ۹، قم: دار الصدیقه الشهیده.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1357 ش)؛ دایرة المعارف حقوق مدنی و تجارت؛ تهران: بنیاد راستا.
_____________ (1381 ش)؛ تئوری موازنه؛ تهران: گنج دانش.
جوهری، اسماعیل بن حماد (1404 ق)؛ تاج اللغه و صحاح العربیه؛ بیروت: دارالعلم للملایین.
حسینی مراغی، میرعبدالفتاح (1417 ق)؛ العناوین الفقهیه؛ قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
حکیم، سیدمحسن (1414 ق)؛ مستمسک العروه الوثقی؛ قم: مکتب آیت الله معرشی نجفی.
حلی، حسن بن یوسف (1385 ش)؛ قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام؛ قم: جامعه المدرسین.
خلیل بن احمد [بی‌تا]؛ ترتیب کتاب العین؛ تحقیق: محمدحسن بکائی؛ قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
خوانساری، سیداحمد (1405 ق)؛ جامع المدارک فی شرح مختصر النافع؛ چ 2، قم: مؤسسه اسماعلیان.
خوانساری، موسی بن محمد (1418 ق)؛ منیه الطالب فی شرح المکاسب، تقریرات درس میرزای نائینی؛ قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
خویی، سیدابوالقاسم (1409 ق)؛ المستند فی شرح عروه الوثقی؛ [بی‌جا]: [بی‌نا].
____________ (1412 ق)؛ مصباح الفقاهه؛ بیروت: دار الهادی.
____________ (1427 ق)؛ فقه الاعذار الشرعیه و المسائل الطبیه؛ قم: دارالصدیقه الشهیده (س).
زیلعی، عثمان [بی‏تا]؛ تبیین الحقایق فی شرح کنز الدقایق فی فقه الحنفی؛ بیروت: دارالمعرفه للطباعه و النشر.
رحیمی، مرتضی و راضیه محب‌پور (1398 ش)؛ «مصادیق تدلیس در جراحی و اعمال افزایش دهنده زیبایی»؛ مبانی فقهی حقوق اسلامی، س ۱۲، ش ۲۳.
سبزواری، مولی محمدباقر (1423 ق)؛ کفایه الفقه (کفایه الاحکام)؛ قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
شبیری زنجانی، سیدموسی (1419 ق)؛ کتاب النکاح؛ قم: مؤسسه پژوهشی رای پرداز.
شهید ثانی، زین‌الدین بن علی (1410 ق)؛ الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه؛ قم: انتشارات داوری.
صالحی، حمیدرضا و نرگس باقری مطلق (1396 ش)؛ «مطالعه فقهی - حقوقی اذن زوجه در اعمال جراحی زیبایی زوجه»؛ دوفصلنامه علمی - ترویجی فقه و حقوق خانواده، س ۲۲، ش ۶۷.
صدوق، محمد بن علی (1363 ش)؛ من لایحضره الفقیه؛ قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
صفاتی، زهره و مرجان کاظمی (1396 ش)؛ «جراحی زیبایی از منظر فقه»؛ دوفصلنامه علمی - اختصاصی مطالعات اسلامی میراث طاها، ش ۱.
صفی‌پوری شیرازی، عبدالرحیم (1388 ش)؛ منتهی الارب فی لغه العرب؛ تهران: دانشگاه تهران.
طباطبایی بروجردی، حسین (1413 ق)؛ تقریرات ثلاثه؛ قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
طباطبایی حکیم، سیدمحسن (1416 ق)؛ مستمسک العروه الوثقی؛ قم: مؤسسه دارالتفسیر.
طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم (1376 ش)؛ سؤال و جواب فارسی؛ تحقیق: سیدمصطفی محقق داماد؛ تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
طریحی، فخرالدین (1416 ق)؛ مجمع البحرین؛ تهران: کتاب فروشی مرتضوی.
طوسی، محمد بن حسن (1387 ق)؛ المبسوط فی فقه الامامیه؛ تهران: المکتبه المرتضویه.
عاملی، محمد بن علی موسوی (1411 ق)؛ مدارک الاحکام فی شرح عبادات شرائع الاسلام؛ بیروت: مؤسسه آل البیت (ع).
علیدوست، ابوالقاسم و مهدی ساجدی (1390 ش)؛ «بررسی فقهی اطاعت زوجه از زوج»؛ مجله حقوق اسلامی، س ۸، ش ۲۹.
غروی اصفهانی، محمدحسین (1408 ق)؛ حاشیه المکاسب؛ قم: دار الذخائر.
غزالی، ابی‌حامد محمد بن محمد [بی‌تا]؛ المستصفی فی علم الاصول؛ بیروت: دار الکتب العلمیه.
فاضل هندی، محمد بن حسن اصفهانی (1424 ق)؛ کشف اللثام عن قواعد الاحکام؛ قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
فتح‌الله، احمد (1415 ق)؛ معجم الفاظ فقه جعفری؛ [بی‌جا[: نشر مطابع.
فخرالمحققین، محمد بن حسن (1389 ش)؛ ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد؛ چ اول، قم: مؤسسه اسماعلیان.
فیومی، احمد بن محمد (1405 ق)؛ مصباح المنیر؛ چ اول، قم: مؤسسه دار البحره.
قرشی، سیدعلی‌اکبر (1412 ق)؛ قاموس قرآن؛ تهران: دار الکتب الاسلامیه.
قمی، ابوالقاسم (1303 ق)؛ قوانین الاصول؛ تهران: مکتبه العلمیه الاسلامیه.
کاشف‌الغطاء، شیخ جعفر (1420 ق)؛ شرح الشیخ جعفر على قواعد العلامة ابن المطهر؛ نجف: الذخائر.
کلهرنیا گلکار، میثم و دیگران (1391 ش)؛ «بررسی فقهی - حقوقی مبانی و محدوده تجویز جراحی‌های زیبایی و ترمیمی»؛ فصلنامه حقوق پژشکی، س 6، ش ۲۱.
کلینی، محمد بن یعقوب (1365 ق)؛ الکافی؛ تهران: دار الکتب الاسلامیه.
کیخا، محمدرضا و دیگران (1398 ش)؛ «حق سلطنت زن بر بدن خود و تزاحم با حقوق زوج»؛ دوفصلنامه فقه و حقوق خانواده، س ۲۴، ش۷۰.
مجلسی، محمدباقر (1403 ق)؛ بحار الانوار؛ بیروت: مؤسسه الوفاء.
مکارم شیرازی، ناصر (1417 ق)؛ القواعد الفقهیه؛ قم: مدرسه امام امیرالمؤمنین (ع).
____________ (1428 ق)؛ بحوث فقهیه هامه؛ قم: مدرسه الامام علی ابن ابی طالب (ع).
منتظری، حسین‌علی (1409 ق)؛ مبانی فقهی حکومت اسلامی؛ ترجمه: محمود صلواتی و ابوالفضل شکوری؛ قم: کیهان.
موسوی خلخالی، سیدمحمد مهدی (1427 ق)؛ فقه الشیعه کتاب الاجاره؛ تهران: مرکز فرهنگی، انتشارات منیر.
موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1390 ش)؛ تحریر الوسیله؛ چ سوم، قم: مؤسسه انتشارات دارالعلم.
مؤمن قمی، محمد (1415 ق)؛ کلمات سدیده فی مسائل جدیده؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی.
نجفی، زین‌العابدین (1391 ش)؛ «خروج از منزل و اذن شوهر از منظر فقه امامیه»؛ مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی، س 45، ش ۲.
نجفی، محمدحسن (1404 ق)؛ جواهر الکلام؛ بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
هاشمی شاهرودی، سیدمحمود (1423 ق)؛ موسوعه الفقه الاسلامی طبقا لمذهب اهل البیت (ع)؛ قم: مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت (ع).
____________ (1426 ق)؛ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع)؛ ج ۳، قم: مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت (ع).

  • تاریخ دریافت 26 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 05 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 20 آبان 1403