عدالت جنسیتی به مثابه یک مفهوم تفسیرپذیر و نامتعین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مبانی نظری جنسیت مرکز مطالعات و تحقیقات زنان

چکیده

اگرچه عدالت جنسیتی امروزه از سوی گفتمان‌های رقیب در کشورهای اسلامی و غیراسلامی به کار رفته، نیازمند تدقیق نظری و تحلیلی است. پرسش مقاله این است که «آیا عدالت جنسیتی مفهوم بسنده­ و مورد اتفاقی برای رسیدن به هدف مشترکِ رفع ستم علیه زنان است؟». با بررسی مقالات و نوشته‌هایی که از عدالت جنسیتی برای تحلیل، نظریه‌پردازی یا راهبرد استفاده کرده‌اند، این نتیجه به دست می‌آید که مفهوم مذکور به معنای واحدی استعمال نشده است. تفسیرپذیری گسترده آن، که خود تابعی از تفسیرپذیری و عدم تعین دو مفهوم عدالت و جنسیت در فضای نظری معاصر است، به نبود تفاهم کافی در مطالعات زنان و رویکرد­های حقوقی درباره زنان منجر شده است؛ امری که خود را بیشتر در رویکردهای اسلامی و غیراسلامی نشان می‌دهد. برای اثبات این ادعا دو بُعد را بررسی کرده‌ایم: 1. سابقه کاربست عدالت جنسیتی در اسناد و مکتوبات خارجی و بین‌المللی مربوط به زنان و 2. تلقی محققان ایرانی از عدالت جنسیتی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Gender Justice

نویسنده [English]

  • Fariba Alasvand
Assistant Theoretical Foundations woman and family research center
چکیده [English]

Although the gender justice has been employed by opponent discourses in Islamic and non-Islamic countries, it is in need of alyzingly scrutinizing. There is raised a question mark over if gender justice is a comprehensive term to arrive at a common ground of ending up the oppression againts women. Investigating articles and texts having been utilizing that word so as to analyze, theorize or make strategies, it can be inferred that the term is not used in the same sense, but indicate variant concepts. its expansive interpretability subject to the interpretability and indeterminacy of the
two terms, justice and gender, in the theoretical contemporary age, has led to the lack of adequate understanding in women' studies and legal approaches toward women, what can be more observed between Islamic and non-Islamic atittudes. To prove the statement, the paper is to deal with the following two aspects:
1. the background of applying "gender justice" in international and foreign
documents about women.
2. Iranian researchers' perception of "gender justice".
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gender Justice
  • International Documents
  • Justice Theory
  • Gender
  • equality

منابع فارسی 

آتشک، محمد (1391ش)، «ارزشیابی عدالت جنسیتی در نظام آموزشی ایران»، زن در توسعه و سیاست، دوره 10، شماره 4، زمستان 1391، ص127ـ151.

آذربایجانی، مسعود (1388ش)، «عدالت جنسیتی و اشتغال»، مطالعات راهبردی زنان، دوره 12، شماره 46، ص81ـ116.

برومند، مریم، رضایی، سولماز (1395ش)، «ارزیابی عملکرد بوستان‌های زنان در ارتقای عدالت جنسیتی در شهرهای اسلامی»، پژوهشنامه زنان، سال هفتم، شماره 2، تابستان، ص 61ـ45.

پیغامی، عادل، تراب­زاده جهرمی، محمدصادق، سجادیه، سید علیرضا (1395ش)، گفتارهایی در عدالت اجتماعی، تهران: دانشگاه امام صادق علیه‌السلام.

رضازاده، راضیه، محمدی، مریم (1387ش)، «طراحی فضاهای محله‌ای با تأکید بر عدالت جنسیتی»، نامه معماری و شهرسازی، شماره 1، پاییز و زمستان، ص55ـ71.

رودگر، محمدجواد (1388ش)، «عدالت جنسیتی از منظر علامه طباطبایی و شهید مطهری»، مطالعات راهبردی زنان، دوره 12، شماره 46، ص 49ـ80.

صفری شالی، رضا (1394ش)، «تحلیل گفتمان عدالت جنسیتی در لوایح و برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران»، مطالعاتجامعه­شناختی، دوره22 ، شماره دو، زمستان.

طباطبایی، محمدحسین (1390ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.

علاسوند، فریبا (1395ش)، «معیار نابرابری در تعریف عدالت: امری فلسفی یا کلامی؛ بررسی دیدگاه علامه طباطبایی درباره تفاوت حقوقی مرد و زن»، مقاله 3، دوره 4، شماره 2، ص 69ـ86.

علی­پور، پروین، زاهدی، محمدجواد، ملکی، امیر، جوادی یگانه، محمدرضا (1396ش)، «تحلیل گفتمان عدالت جنسیتی در برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، فرهنگی»، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، دوره 6، شماره 2، تابستان، ص 203ـ229.

فرانکنا، ویلیام (1383ش)، فلسفه اخلاق، مترجم: هادی صادقی، قم: طه.

کلانتری، عبدالحسین، فقیه ایمانی، فاطمه (1392ش)، «فراتحلیل پژوهش‌های انجام‌شده درباره نابرابری جنسیتی»، زن در فرهنگ و هنر، دوره 5، شماره 1، بهار، ص125ـ142.

مطهری، مرتضی (1368ش)، بیست گفتار، تهران: صدرا.

مطهری، مرتضی (1389ش)، عدل الهی، تهران: صدرا.

میرخانی، عزت‌السادات (1392ش)، «تحلیل عدالت جنسیتی در مناسبات عاطفی، اخلاقی و اقتصادی خانواده»، زن در فرهنگ و هنر، دوره 5، شماره 1، ص103ـ124.

واعظی، احمد (1388ش)، نقد و بررسی نظریه‌های عدالت، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.

هدایت‌نیا، فرج­الله (1393ش)، «مبانی نظریه عدالت استحقاقی در حقوق زنان حقوق اسلامی»، سال یازدهم، شماره 42، پاییز.

 

منابع انگلیسی

Delphy, Chrisine. (2003) "Feminist. Theory reader: Local and global perspective: Rethinking Sex and Gender", New York, Routledge, (chapter 6, p.p 57- 67)

familywatch.org/fwi/documents/SDG_Analysis:  an analysis of the UN 2030 sustainable development agenda.

Fausto-Sterling, Anne. (2000) "Of Gender and Genitals" from sexing the body: gender politics and the construction of sexuality New York, NY: Basic Books, [Chapter 3, pp. 44-77].

Handraban. L. M. (2004). 'Gender theory' Encyclopadia of feminist theory, edited by S. Channa, New Delhi: Cosmo Publication, p. p 1- 25.

Hird, Myra. J. (2005). 'Sex, gender and Science', Great Britain by Antony Rowe, Ltd, Chippenham and Eastbourne.

http://www.genderjusticeleague.org/about/

http://www.undp.org/content/undp/en/home/democratic-governance-and-peacebuilding/rule-of-law--justice--security-and-human-rights/gender-justice.html.

https://en.oxforddictionaries.com/definition/gender.

https://en.unesco.org/sdgs: Gender equality is a global priority for UNESCO and inextricably linked to its efforts to promote the right to education and support the achievement of the Sustainable Development Goals (SDGs). Through the Education 2030 Framework for Action.

Lombardo, E. (2005) "Integrating or Setting the Agenda? Gender Mainstreaming in the European Constitution-Making Process", Social Politics 12(3).

Maitrayee Mukhopadhyay and Navsharan Singh. (2007)  "Gender Justice, Citizenship and Development"New Delhi: Zubaan, an imprint of Kali for Women.

Carolyn Hannan. (2007)GENDER EQUALITY AND GENDER JUSTICE: Statement by Carolyn Hannan. Director Division for the Advancement of Women: United Nations Department for Economic and Social Affairs (DESA) At the 23rd General Assembly of the Conference of NGOs in Consultative Relationship with the UN (CONGO). Geneva, 7 December.

David Kirp, Mark Yudof, Marlene S. Franks, Marlene Franks Strong. (1986)."Gender justice", University of Chicago Press.

http://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2010/1/gender-justice-key-to-achieving-the-millennium-development-goals#view

http://www.unwomen.org/en/how-we-work/capacity-development-and-training/training-centre-services.

Lombardo, E, (2005) "Integrating or Setting the Agenda? Gender Mainstreaming in the European Constitution-Making Process", Social Politics 12(3).

Michael sandel. (1982)." Liberalism and the limits of justice", Cambridge university press.

Robert, Nozick. (1979). "Anachy state and utopi", Basil Blakewell.

Rowls John. (1990). a theory of justice: by the President and Fellows of Harvard College.

The Oslo Coalition on Freedom of Religion or Belief © Norwegian Center for Human Rights PO Box 6706 St. Olavs plass NO-0130 OSLO

www.lgbt-ep.eu/press-releases/new-eu-gender-equality-strategy-transgender-people-rights/